Η ΜΑΧΡΙΑ ΤΗΣ ΛΗΘΗΣ

 

Μια προσέγγιση στο μυθιστόρημα «Η αγάπη είναι δύναμη»

~Διώνη Δημητριάδου*

(βιβλίο 2ο της τριλογίας «Η Μάχρια της λήθης»)
της Ρένας Πετροπούλου-Κουντούρη,

από τις εκδόσεις Λιβάνη

Πάντοτε με ενδιαφέρον αντιμετωπίζω την ικανότητα κάποιων συγγραφέων να απλώνουν τη μυθοπλασία τους μέσα σε πολλές σελίδες, αφηγούμενοι μια πολυπρόσωπη ιστορία που εκτείνεται σε μεγάλα χρονικά διαστήματα και λαμβάνει χώρα σε ποικίλους τόπους. Αν και προσωπικά περισσότερο με ελκύουν οι συντομότερες γραφές, δεν μπορώ να μην παραδεχθώ ότι μια τέτοια λογοτεχνική δουλειά απαιτεί χρόνο και κόπο -όπως είναι φυσικό- αλλά κυρίως γνώσεις, αν προτίθεται κάποιος να παρουσιάσει μια εικόνα που δεν θα προδώσει την αληθοφάνειά της στην πρώτη ανακρίβεια.
Το εγχείρημα της Ρένας Πετροπούλου-Κουντούρη να αφηγηθεί την ιστορία της μέσα σε τρεις τόμους (ήδη κυκλοφορεί ο δεύτερος) είναι εντυπωσιακή. Κυρίως επειδή κατορθώνει ως τώρα να κρατά αμείωτο το ενδιαφέρον του αναγνώστη με την πλοκή, χωρίς να πλατειάζει καθόλου. Οπωσδήποτε κάτι τέτοιο απαιτεί καλή πένα, πλήρη γνώση του αντικειμένου της (εποχή, γεγονότα, ιστορικές συνθήκες) αλλά και γνώση των τεχνικών γραφής που καθιστούν ένα τόσο εκτενές αφήγημα ξεκούραστο στην ανάγνωση.

Η συγγραφέας για να το πετύχει αυτό έχει επιλέξει την τεχνική των πολλαπλών αφηγήσεων. Τα πρόσωπα της ιστορίας εναλλάσσονται στην παρουσίαση των γεγονότων, μεταφέροντας έτσι την προσωπική τους οπτική χωρίς το φίλτρο του παντογνώστη-αφηγητή (αυτός παρεμβαίνει ελάχιστα, όποτε χρειάζεται η μηδενική του εστίαση), που θα καθιστούσε την εξιστόρηση μονόπλευρη. Κι εδώ κατορθώνει η συγγραφέας να μας παρασύρει με το τέχνασμά της, ώστε να λησμονούμε διαβάζοντας ότι φυσικά ένας είναι ο αφηγητής-συγγραφέας σε κάθε περίπτωση. Το κάθε πρόσωπο χρωματίζει τον λόγο του με τη δική του προσωπικότητα, τη δική του οπτική, μεταμφιέζοντας έτσι τη μυθοπλασία σε ζωντανή, ρεαλιστική ντοκουμενταρισμένη αφήγηση.

Και είναι απαραίτητο αυτό, νομίζω, προκειμένου να παρουσιαστεί μπροστά μας αυτή η ιστορία, η οποία αρθρώνεται εισχωρώντας σε τόσο διαφορετικό κάθε φορά περιβάλλον από την άποψη της γλώσσας, της θρησκείας, και της κουλτούρας και η οποία φέρνει αντιμέτωπες εκ διαμέτρου αντίθετες νοοτροπίες.

Η συγγραφέας για να το πετύχει αυτό έχει επιλέξει την τεχνική των πολλαπλών αφηγήσεων. Τα πρόσωπα της ιστορίας εναλλάσσονται στην παρουσίαση των γεγονότων, μεταφέροντας έτσι την προσωπική τους οπτική χωρίς το φίλτρο του παντογνώστη-αφηγητή (αυτός παρεμβαίνει ελάχιστα, όποτε χρειάζεται η μηδενική του εστίαση), που θα καθιστούσε την εξιστόρηση μονόπλευρη. Κι εδώ κατορθώνει η συγγραφέας να μας παρασύρει με το τέχνασμά της, ώστε να λησμονούμε διαβάζοντας ότι φυσικά ένας είναι ο αφηγητής-συγγραφέας σε κάθε περίπτωση. Το κάθε πρόσωπο χρωματίζει τον λόγο του με τη δική του προσωπικότητα, τη δική του οπτική, μεταμφιέζοντας έτσι τη μυθοπλασία σε ζωντανή, ρεαλιστική ντοκουμενταρισμένη αφήγηση.

Και είναι απαραίτητο αυτό, νομίζω, προκειμένου να παρουσιαστεί μπροστά μας αυτή η ιστορία, η οποία αρθρώνεται εισχωρώντας σε τόσο διαφορετικό κάθε φορά περιβάλλον από την άποψη της γλώσσας, της θρησκείας, και της κουλτούρας και η οποία φέρνει αντιμέτωπες εκ διαμέτρου αντίθετες νοοτροπίες.
Στον πρώτο τόμο της τριλογίας («Η Μάχρια της λήθης») βρεθήκαμε στην Κρήτη του 1867, εκεί που ξεκινά η ιστορία της Μάχριας, και παρακολουθήσαμε την ξεχωριστή ιστορία της ζωής της μέχρι το 1889. Από την Κρήτη στην Κωνσταντινούπολη, στη Μασσαλία, στο Παρίσι.

Στον δεύτερο τόμο («Η αγάπη είναι δύναμη») η ιστορία εκτυλίσσεται από το 1889 ως το 1893, με τα γεγονότα να διαδραματίζονται ακόμη στη Σαρδηνία και στην Ιαπωνία. Είναι άξιο ιδιαίτερης μνείας το γεγονός ότι η συγγραφέας επιμένει σε ακριβείς λεπτομέρειες που καθιστούν τα μέρη αυτά απολύτως ρεαλιστικά. Ο αναγνώστης αισθάνεται πως μεταφέρεται μέσα στο σκηνικό του κάθε νέου τόπου χωρίς να προσβάλλεται από ανακρίβειες και υπερβολές. Οι τόποι είναι αληθοφανείς, τα πρόσωπα καθίστανται οικεία, οι ιστορίες τους μας παρασύρουν και μας καθηλώνουν στον κόσμο τους.
Το θέμα που κυριαρχεί στην ιστορία της Μάχριας είναι η αγάπη. Μια αγάπη πληθωρική, απόλυτη στις επιθυμίες της, αφημένη στα πάθη που την κατακλύζουν, ειλικρινής στα αισθήματά της. Και όλα αυτά μέσα σε μια ζωή που καθόλου εύκολη δεν είναι, εκεί στις τελευταίες δεκαετίες του 19ου αιώνα, με προκαταλήψεις, οπισθοδρομικές νοοτροπίες και φανατισμούς να δυσκολεύουν την πορεία των ηρώων, της Μάχριας, της Μπιχριμπάν και του καπετάν Σουκρού, του Ζακ, του Φρανσουά και των υπολοίπων βασικών προσώπων. Να σημειώσω εδώ ότι η πολλαπλή αφήγηση εκτείνεται ακόμη και σε δευτερεύοντα πρόσωπα της ιστορίας, αποδεικνύοντας έτσι ότι η οπτική μιας υπηρέτριας ή μιας νοσοκόμας, για παράδειγμα, μπορεί να φωτίσει πτυχές των γεγονότων και να ερμηνεύσει συμπεριφορές και αντιδράσεις. Εδώ όλα τα πρόσωπα έχουν τον ρόλο τους, και μάλιστα τον υπερασπίζονται με σθένος.

Δύναμη θα χρειαστεί η Μάχρια («ευφυής, όμορφη και άρρωστη») για να ξεπεράσει τον εθισμό της στο όπιο, δύναμη και ο Ζακ για να επιβιώσει σε ξένο τόπο και θεωρούμενος νεκρός για όλους, ομοίως με δύναμη θα πρέπει να οπλιστεί ο Φρανσουά για να στηρίξει με την αγάπη του τη γυναίκα που αγαπά καταστρέφοντας τα στοιχεία εκείνα που απειλούν να αναιρέσουν την ευτυχία του. Είναι ενδεικτική η φράση που θα πει κάποια στιγμή ο δρ Γκέρχαρτ
«φαίνεται ωστόσο ότι η ζωή είναι πολύ πιο ισχυρή από τις οδύνες μας».
Αλλά και οι δευτερεύοντες χαρακτήρες θα αποδειχθούν δυνατοί, σε όποιο σημείο της πλοκής θα χρειαστεί η παρουσία τους να γίνει αρωγός του ήρωα μέσα στην προσωπική του τραγωδία.

Η γλώσσα της συγγραφέως είναι πλούσια και ταιριαστή κάθε φορά στο πρόσωπο που μιλά, το οποίο προέρχεται από άλλο πολιτισμικό περιβάλλον (οπότε και η αληθοφάνεια του χαρακτήρα θα πρέπει να συμφωνεί με τον λόγο που εκφέρει) αλλά και ανάλογη των συναισθηματικών καταστάσεων που αυτό βιώνει.

«Λες και ξαφνικά μπήκε απ’ το παράθυρο μια αστραπή κι όλα πήραν καθαρές κι έντονες διαστάσεις. Πρόσεξα την κλωστή που κρεμόταν απ’ το ξηλωμένο στρίφωμα του μανικιού του γιατρού, είδα ένα τριμμένο, φαγωμένο σημείο πάνω στο χαλί, το εμαγιέ λαβομάνο στη γωνία, τη σκόνη στον καθρέφτη που ήταν κρεμασμένος πάνω απ’ το τζάκι. Λες και ακινητοποιήθηκε ο χρόνος, κι εγώ με τον δρα Γκέρχαρτ, το θείο Σουκρού και τον Φρανσουά ήμασταν μορφές γκρίζες σε μια φωτογραφία, παγωμένες στην αιωνιότητα».

Ακούμε εδώ τη Μάχρια, που μόλις έχει πληροφορηθεί τον χαμό του αγαπημένου της Ζακ. Ξεχώρισα αυτό το απόσπασμα λόγω της απολύτως συγκρατημένης γραφής. Ούτε θρήνος ούτε υπερβολές. Είναι η στιγμή που ο κόσμος σου καταρρέει και τότε η παραμικρή λεπτομέρεια των αντικειμένων γύρω σου -όσο αμελητέα και να είναι η παρουσία τους κάτω από άλλες συνθήκες- είναι η μόνη σανίδα σωτηρίας για να μη χάσεις την επαφή με την πραγματικότητα.

Με εύστοχες παρεμβολές πληροφοριακού χαρακτήρα καλύπτονται πιθανές απορίες του αναγνώστη, καθόσον θα πρέπει να θυμηθεί πρόσωπα και σχέσεις μεταξύ τους, που είχαν παρουσιαστεί στον πρώτο τόμο. Η συγγραφέας, λοιπόν, μας θυμίζει σημαντικές υφάνσεις της πλοκής, κάνοντας έτσι δυνατή ακόμη και την ανάγνωση του δεύτερου τόμου απευθείας. Αυτό είθισται να γίνεται σε άλλες τριλογίες που η κάθε μία ιστορία διαβάζεται και αυτοτελώς. Εδώ οι ιστορίες δεν είναι αυτοτελείς, οπότε απαιτείται μία υπενθύμιση. Ομοίως πολύ καλή η επιλογή να παρατεθούν στην αρχή του βιβλίου τα πρόσωπα της ιστορίας, ώστε να μπορεί ο αναγνώστης να ανατρέξει κάθε φορά που κάτι του διαφεύγει σ’ αυτό το πολυπρόσωπο μυθιστόρημα.
Μια πολύ αξιέπαινη γραφή, εν κατακλείδι ένα ενδιαφέρον μυθιστόρημα στην πλοκή του. Τελειώνοντας τον δεύτερο τόμο της τριλογίας, νιώθεις πως περιμένεις τη συνέχεια. Αυτό νομίζω πως είναι το καλύτερο σχόλιο που μπορεί κανείς να κάνει για το βιβλίο αυτό.

Διώνη Δημητριάδου

unnamed (3)

 

Η Διώνη Δημητριάδου γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη αλλά κατοικεί στην Αθήνα. Σπούδασε ιστορία και αρχαιολογία και δίδαξε σε δημόσια λύκεια. Ασχολείται με τη συγγραφή και με την κριτική λογοτεχνίας. Βιβλία της κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Νοών». Συμμετείχε σε συλλογικές εκδόσεις (εκδόσεις Σιδέρης, Μικρές εκδόσεις, Διάνυσμα). Έχει στο διαδίκτυο το προσωπικό ιστολόγιο «Με ανοιχτά βιβλία»(http://meanoihtavivlia.blogspot.gr/2015/10/blog-post_24.html

 

http://www.cantfusblogspot.com

 

Έλληνες ερευνητές δημιούργησαν «έξυπνο» σύστημα για την έγκαιρη διάγνωση του κακοήθους μελανώματος με βοήθεια… κινητού τηλεφώνου

ΕΛΛΑΣ

εφαρμογέςΈνα καινοτόμο σύστημα για την έγκαιρη διάγνωση του κακοήθους μελανώματος δημιούργησαν Έλληνες ερευνητές από το Τμήμα Μηχανικών Βιοϊατρικής Τεχνολογίας του ΤΕΙ Αθήνας και άλλους φορείς. Το σύστημα περιλαμβάνει δύο ξεχωριστές εφαρμογές, μία για τον ασθενή και μία για τον γιατρό, οι οποίες βρίσκονται ήδη σε πιλοτική εφαρμογή και αξιολόγηση. Σε επόμενο στάδιο, εξετάζεται η εμπορική αξιοποίηση του συστήματος.

View original post 659 more words

Και τ’ άγαλμα αγωνίστηκα για το ναό να πλάσω…

ΚΕΝΟΣ ΤΙΤΛΟΣ

Κωστής Παλαμάς

(1859 – 1943)

Από τη συλλογή Η ασάλευτη ζωή (1904)

Πρόλογος


Και τ’ άγαλμα αγωνίστηκα για το ναό να πλάσω

στην πέτρα τη δική μου απάνω,

και να το στήσω ολόγυμνο, και να περάσω,

και να περάσω, δίχως να πεθάνω.

Kαι τό’πλασα. Κ’οι άνθρωποι, στενοί προσκυνητάδες

στα ξόανα τ’ άπλαστα μπροστά και τα κακοντυμένα,

θυμού γρικήσαν τίναγμα και φόβου ανατριχάδες,

κ’ είδανε σαν αντίμαχους και τ’ άγαλμα κ’ εμένα.

Και τ’ άγαλμα στα κύμβαλα, κ’ εμέ στην εξορία.

Και προς τα ξένα τράβηξα το γοργοπέρασμά μου

και πριν τραβήξω, πρόσφερα παράξενη θυσία

έσκαψα λάκκο, κ’ έθαψα στο λάκκο τ’ άγαλμά μου.

Και του ψιθύρησα: «Αφαντο βυθίσου αυτού και ζήσε

με τα βαθιά ριζώματα και με τ’ αρχαία συντρίμμια,

όσο που νάρθ’ η ‘ωρα σου, αθάνατ’ άνθος είσαι,

ναός να ντύση καρτερεί τη θεία δική σου γύμνια!»

Και μ’ ένα στόμα διάπλατο, και με φωνή προφήτη,

μίλησ’ ο λάκκος:…

View original post 177 more words

Z. D. Ainalis, Poems in English

ΚΕΝΟΣ ΤΙΤΛΟΣ

James Ensor, La chute des anges rebelles James Ensor, La chute des anges rebelles

Z. D. Ainalis, Poems in English

Translated in English by Yannis Goumas

Three Poems

Odysseus

The prison in my mind
I bought off cheaply
for a packet of cigarettes
from a kiosk selling dirty mags in Omónia Square
now I walk more or less a free man
brandishing my umbrella
admittedly more than necessary
I am lifted bodily
and walk on the city’s rooftops
eroded by nitrogen and rain
and down on the pillaged bottom
of the gigantic Acheron lecythus
stirring the lees of ancestral wine-drinking
semen spilled oil murders fag-ends putrid flesh
and bones of the dead
ancient kings famous heroes
only my mother I didn’t expect to see
what the fuck is she doing here
when she started saying
her good-for-nothing daughter-in-law in a Benghazi brothel
then a mouse came out and ate her tongue
that she realized I didn’t belong…

View original post 452 more words

Ο μικρός Κεμάλ

Τα Κακώς Κείμενα

naziΤο γλειφιτζούρι του φασισμού

Θα δεις τι έχεις να πάθεις”. Λατρεύω να βλέπω τον τρόμο στα πρόσωπα των ανυπεράσπιστων ανθρώπων, όπως διαβάζουν αργά τις απειλές που ξεστομίζουν τα χείλη μου. Να ρουφάω ποσότητες από δύναμη μέσα από τα τρεμάμενα μάτια τους, καθώς με κοιτάνε παρακαλετά κι εύχονται κατά βάθος να μην εννοώ πραγματικά τα όσα λέω και πως κάνω τραβηγμένο χαβαλέ. Ακριβώς εκείνη τη στιγμή είναι που η ευχαρίστηση μετατρέπεται αυτόματα σε ηδονή. Τότε είναι που διαπιστώνεις ότι υπάρχουν τόσα πλάσματα αδύναμα εκεί έξω, άτομα που θα κάτσουν να τους ρίξεις σφαλιάρες άπειρες, χωρίς καμιά ιδιαίτερη αντίδραση, παρά μόνο για να γυρίσουν και το άλλο τους το μάγουλο, έτσι όπως θα ταπεινώνονται μπροστά στην απόλυτη εξουσία σου. Έτοιμα θύματα που θα γίνουν το μικρό σου παιχνιδάκι για τις βαρετές ημέρες, όταν πλήττεις και θέλεις να δώσεις λιγάκι ενδιαφέρον στη ρουτινιάρικη την καθημερινότητα. Να κάθονται στα γόνατα και να…

View original post 1,098 more words

don’t ask what you can do for you/

ΈΛΕΥΣΙΣ - ένα ταπεινό ενδιαίτημα αθανασίας

20140728-155827-57507730.jpg
στα χρόνια φρούριο/
η πατρίδα οριζόταν/
από τις μαλακές εισόδους των Ντάινερς/
πρωτόδικοι ελέφαντες εκκινούσαν σαφάρι καμηλοπάρδαλης/
αλγερινές μαϊμούδες τσιμπούσαν τους όρχεις του Κινγκ Κονγκ/
μαύρες αλεπούδες του Γουισκόνσιν ανακάτευαν τη σκόνη με τον κώλο τους/
στα χαμηλωμένα εισόδια/
ο ύπνος του αιδεσιμώτατου/
γεννούσε αγιασμό/
αλήτες που βουβά συμπιέζονταν/
από πείνα/
και οβερντόουζ φιλανθρωπίας/
χείλη σκληρά από τη ζέστη των δρόμων/
κι η αναπνοή τους κόκκινη/
οι άνθρωποι δεν είχαν μορφή/
στα βιβλία που διανύθηκαν/
έως να γραφτεί /
ετούτο εδώ το έπος/
τα εργοστάσια έκλεισαν/
ένα βράδυ έπαιξε ένα μπλουζ/
μετά σκούριασε και τράχυνε το Μι καντίνι/
τέλος πρήστηκε και ψόφησε τυμπανιαίως/
ο αγέρωχος γυπαετός/
ΚΛ-2014

20140728-160211-57731245.jpg
photos:

Garry Winogrand
Park Avenue, New York
1959
Gelatin silver print
Framed: 40.64 50.8 cm (16 20 in.)
National Gallery of Art, Patrons’ Permanent Fund
© The Estate of Garry Winogrand, courtesy Fraenkel Gallery, San Francisco

Knud Lonberg-Holm
The New – The Coming…

View original post 120 more words

Μακάριοι οι πραείς

ΑΔΕΣΠΟΤΟΣ ΣΚΥΛΟΣ

aleks

θα πρέπει να ανταμείβονται οι στρατιώτες μετά τη λεηλασία. Όταν κάνεις μια καλή πράξη γι’ αυτόν που σε ταΐζει, σαν οικτρή κούκλα ή σαν φάντασμα, πρέπει να γλείψεις το πιο λαχταριστό κόκκαλο και το πιο ζαχαρωμένο ξεροκόμματο. Πάνω απ’ τους λάκκους εκεί, πάνω απ’ το βουβαμένο και ύπτιο πληθυσμό, πάνω απ’ τις θαμμένες καρδιές και τα σπλάχνα.

Οι μυαλωμένοι στρατηγοί πίστευαν πάντα στην αχαλίνωτη ακολασία. Αυτοί έμειναν στην ιστορία. Αυτοί που έδιναν πρώτα στους φαντάρους τα κλειδιά της πόλης. Που τους χάριζαν τα ψοφίμια και τα νεκροζώντανα εδέσματα.

Ναι ήμουν εκεί. Είδα γυναίκες να τις γαμούν μέχρι το μεδούλι. Να τους σουφρώνουν τα δαχτυλίδια και να τους κόβουν τα δάχτυλα. Είδα το στρατό μετά τις μάχες να κάνει πλιάτσικο ξερά μαραμένα μουνιά μέχρι να μουδιάσει ο πούτσος τους. Μαμμόθρεφτα που άρχισαν να καταπίνουν ότι άφησε πίσω η καταστροφή και ο θάνατος. Χειραψίες άρματα μάχης ηγέτες και πεζικάριοι. Έτσι είν’ ο…

View original post 237 more words

Ο γάμος -όσοι και όσο κι αν το αρνείστε- κάνει καλό

Ανθολόγιον Sapere aude!

Ο γάμος γίνεται ξανά της μόδας και αν έχετε αμφιβολίες για το πόσο καλό ή κακό κάνει στη σχέση, δεν έχετε παρά να τον δοκιμάσετε. Όσοι άλλωστε τον αποκηρύσσουν δε σημαίνει ότι αρνούνται τα οφέλη και τα πλεονεκτήματα μιας μακροχρόνιας σχέσης, που ουσιαστικά αυτό ακριβώς είναι ο γάμος.

couple

Μη φοβάστε, λοιπόν, πως ο γάμος μπορεί να σκοτώσει τον έρωτα στη σχέση σας, αφού για να συμβεί κάτι τέτοιο θα πρέπει να έχει προηγηθεί η δική σας εμπλοκή και ευθύνη. Αν διαβάσετε παρακάτω θα διαπιστώσετε, μάλιστα, πως μάλλον το αντίθετο συμβαίνει με την ισόβια δέσμευση, που συμβολίζει το γαμήλιο μυστήριο.

View original post 451 more words