Short Review//Σύντομη Ανασκόπηση

Πέμπτη, 10 Μαρτίου 2016

images

ΓΙΩΡΓΟΣ ΣΕΦΕΡΗΣ — ΣΥΝΤΟΜΗ ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ

γράφει ο Μανώλης Αλυγιζάκης*
Ο Γιώργος Σεφέρης (1900-1971) αναμφισβήτητα ένας από τους γίγαντες της ελληνικής λογοτεχνίας και βραβευμένος με το Νόμπελ λογοτεχνίας το έτος 1963 κατάγεται από οικογένεια καλλιτεχνών. Ο πατέρας του ακαδημαϊκός, ο αδερφός του ποιητής, η αδερφή του ποιήτρια τον επηρέασαν θετικά και συνέβαλαν στη δημιουργική του ροπή που ξεκίνησε τη δεκαετία του 1930 και κράτησε σαράντα χρόνια μέχρι το θάνατό του.
Παρ’ όλο που η ποίησή του επηρεάστηκε σε μεγάλο βαθμό απ’ την Κρητική λογοτεχνία του 16ου και 17ου αιώνα και τη δημιουργική χρήση της ελληνικής γλώσσας της εποχής εκείνης η ποίησή του διαφέρει απ’ την Κρητική στον τρόπο που χρησιμοποιεί τις διάφορες εικόνες, τους ήρωες και τους μύθους που προέρχονται απ’ την αρχαία Ελλάδα. Αν παρατηρήσει κανείς τον Κωστή Παλαμά που αναφέρεται στην αντίθεση ανάμεσα στην αρχαία Ελλάδα «τους ανθρώπους των λειψάνων» που δέσποζαν στους ναούς και στα ελαιόφυτα της Αττικής και στο σύγχρονο λαό που «έρπεται αργά σαν κάμπια πάνω στο λευκό λουλούδι» ή τον Κωνσταντίνο Καβάφη που φέρνει στη μνήμη, ίσως ειρωνικά, ίσως ερωτικά, κάποια σκηνή απ’ την αρχαία Αλεξάνδρεια ή τον Άγγελο Σικελιανό που ονειρεύεται να ξαναεγκαθυδρίσει ολόκληρο το πάνθεο των αρχαίων θεών και να γίνει ιεροφάντης των μυστηρίων ή το Γιώργο Σεφέρη που ψάχνει με το Βασιλιά της Ασίνης τον σημαντικό ήρωα που πάλεψε με άλλους ήρωες κι ανακαλύπτει το ασήμαντο κενό της σύγχρονης ύπαρξης, ό,τι και να `ναι αυτό ο αρχαίος κόσμος μ’ όλες του τις πτυχές απορροφά τη φαντασία των σύγχοονων ποιητών ακατάπαυστα. Αυτή η ολοκληρωτική μέριμνα είναι καθ’ όλα φυσιολογική σε μια χώρα σαν την Ελλάδα που είναι ολόγιομη απ’ την πανάρχαια κληρονομιά αφού όπου κι αν βρεθεί κανείς θα συναντήσει «κομμάτια ζωής που κάποτε ήταν πλήρης». Ο Σεφέρης όπως και πολλοί απ’ τους σύγρονούς του ποιητές έχουν αντλήσει απ’ αυτή την αστέρευτη πηγή του ελληνικού πνεύματος.
Το ποιητικό του έργο δεν θεωρείται μεγάλο σε σύγκριση με εκείνο του Γιάννη Ρίτσου ή ακόμα και με το έργο του Οδυσσέα Ελύτη, κι ο ποιητής μοιάζει συγκρατημένος, υπερεκλεπτυσμένος, φιλοσοφικός σ’ αντίθεση μ’ έναν πηγαίο ποιητή που προκαλεί στιγμιαία διέργεση ή ακόμα και μ’ έναν παιγνιδιάρη λυρικό που δημιουργεί εικόνες και ήχους σαν γάργαρο ποταμάκι που πάντα βιάζεται. Όμοια με πολλούς άλλους της εποχής του η ποίησή του εμπλουτίζεται από τον υπέροχο ελληνικό χώρο, τη γαλανή θάλασσα, τα νησάκια, τα «κρυφά περιγιάλια», τις ολόχρυσες αμμουδιές και πάνω απ’ όλα αυτά την πανάρχαια ομορφιά που αντιπροσωπεύουν τ’ αγάλματα και οι αρχαίοι ναοί. Η αγάπη του κι ο θαυμασμός του για το κάθε τι ελληνικό είναι παντού στο έργο του, ο τόπος άγονος, σκληρός και τιμωρούν, η γυμνή πανωραία ομορφιά, ο ήχος της θάλασσας στο ακρογιάλι των αναμνήσεών του απ’ τη γη των παιδικών του χρόνων, τα ψηλά γρανιτένια βουνά, η παράδοση και ο θρύλος, τα έθιμα κι ο αέναος αγώνας μα κι η καθημερνή πάλη του απλού ανθρώπου για τη βιοπάλη κι η διαιώνιση της ελληνικής γλώσσας είναι τα στοιχεία που συναντούμε ξανά και ξανά.
Συχνά συναντούμε στους στίχους του δυισμούς: νόστος-θάνατος, στην «Κίχλη», μύθος-ιστορία, στο «Μυθιστόρημα», νόστος-άλγος, στο γνωστό του ‘Γυρισμός του Ξενιτεμένου, όπου ο γυρισμός είναι μια τραυματική εμπειρία για τον ξενιτεμένο που δεν συναντά πια εικόνες της παιδικής του ηλικίας που έχουν εξαφανιστεί και αντικατασταθεί με την καθημερνή μικρότητα.
Κι εδώ συναντούμε ξανά τις εικόνες που συχνά επαναλαμβάνονται στο έργο του οι πέτρες, τα μάρμαρα, τ’ αγάλματα, οι ναοί, εικόνες που συνδέουν τη σύγχρονη Ελλάδα με το δοξασμένο παρελθόν. Αυτές οι αναφορές αντιπροσωπεύουν τη ξακουστή ιστορία που παρ’ όλο που είναι στατική είναι επίσης ένδοξη και άξια θαυμασμού αλλά και ταυτόχρονα νεκρή κι ακίνητη σε αντίθεση με τον αγώνα του ποιητή που προσπαθεί να τα ξαναενώσει τους δυο αυτούς κόσμους μια η προσπάθεια που δεν είναι καθόλου επιτυχής. Αυτές οι εικόνες αναφέρονται στο μυθολογικό και ιστορικό βάρος που ο σύγχρονος Ελληνας υποβαστάζει στους ώμους του.
Κριτικοί βρίσκουν κάποιαν ομοιότητα ανάμεσα στην ποίηση του Σεφέρη και του Έλλιοτ που ο Γιώργος Σεφέρης γνώρισε στο Λονδίνο. Επίσης κριτικοί υποδεικνύουν σημεία όπου το έργο του Σεφέρη διαποτίζεται από την Ευρωπαϊκή απαισιοδοξία της εποχής του μεσοπολέμου, /σώματα που δεν ξέρουν πια πώς ν’ αγαπήσουν/, /ο πανάρχαιος πόνος/ στοιχεία που σκιαγραφούν την ελληνική μοίρα. Αλλά πώς είναι δυνατόν κάποιος που έχει χάσει την πατρική του γη, τον τόπο που γεννήθηκε για πάντα να μη νιώθει απαισιόδοξος; Κι αυτή η εικόνα της απαισιοδοξίας πηγάζει απ’ την επίκαιρη Μικρασιατική τραγωδία του 1922, πρόσφατος πόνος που έζησε ο ποιητής κι όλος ο Ελληνισμός, αυτός ο καημός της Ρωμιοσύνης, ο ολοκάθαρα ελληνικός κάνει τη φωνή του ποιητή να ντύνεται μια ξάστερη ειλικρίνια επηρεασμένη απ’ τον πόλεμο, την καταστροφή, την εξορία-μετανάστευση των ημερών εκείνων. Είναι αυτή η βαθειά επίγνωση του ποιητή, άγνωστη τις περισσότερες φορές για κράτη με λιγόχρονη ιστορία και λιγότερο τραγική από την ιστορία της Ελλάδας, που βοηθά τον ποιητή Σεφέρη και τον οδηγεί στο μελαγχολικό κι απαισιόδοξο τόνο του.
Η Ελληνική μυθολογία παίζει σπουδαίο ρόλο στην ποίηση του Γιώργου Σεφέρη, αλλά θα ήταν λάθος να ισχυριστούμε ότι είναι ένα ξεχωριστό αυτόνομο στοιχείο τη στιγμή που συνυφαίνεται με διάφορους άλλους ιστούς της ελληνικής δημιουργικότητας όπως η παράδοση, η λογοτεχνία κι ο μύθος στοιχεία που είναι σφιχτά δεμένα το ένα με το άλλο στο έργο του κι ο καθένας μπορεί να διαισθανθεί όλο το παρελθόν του ελληνισμού όπως αντιπροσωπεύεται στην ποίηση απ’ την εποχή του Ομήρου μέχρι τη σημερινή εποχή κι είναι ολοφάνερα στην ποίηση του Σεφέρη. Αναμφίβολα όταν κάποιος συλλαμβάνει τον ήχο της πλούσιας παραδοσιακής φωνής που έχει γαλουχηθεί απ’ τους ήχους της εξαίσιας ποίησης των αρχαίων χρόνων γίνεται εύκολα αντιληπτό ότι η φωνή του μεγάλου Σεφέρη είναι επίκαιρη κι ο συναισθηματισμός του ποιητή δεν στέκεται καθόλου μακριά απ’ αυτόν των ποιητών της αρχαίας εποχής και νοσταλγικά εμβαθύνει σε εικόνες του παρελθόντος για να ξεφύγει απ’ την παραζάλη της σημερινής ζωής καθώς το παρελθόν παρουσιάζεται για να φωτίσει τη σύγχρονη εικόνα.
Με την έκδοση του βιβλίου «Μυθιστόρημα», το 1935, που θεωρείται το καλύτερό του έργο, ο ποιητής αφήνει πίσω του την προσκόλησή του σε ποιητικές φόρμες και τεχνικά στοιχεία των προηγούμενων βιβλίων του και καθαρά ελεύθερος δοκιμάζει να εκφράσει τον εσωτερικό του κόσμο με μεγαλύτερη άνεση χαρακτηριστικό ενός ώριμου ποιητή που βρίσκουμε στη δουλειά του ολοκάθαρους τόνους κι εκφράσεις, εικόνες δίχως στολίδια και καλλωπισμούς, τα χρώματα είναι απλά και οι εικόνες αραιότερες. Και σ’ αυτή την ώριμη ποίηση ο Σεφέρης συνδυάζει το ύφος της καθημερινής ομιλίας με το ρυθμό της παραδοσιακής χρήσης της γλώσσας με τρόπο που καταλήγει σε μια αρμονική συνύφανση πυκνότητας του λόγου. Κι υπάρχουν στιγμές που διακρίνουμε σε κάποιο επεισόδιο την ανάπτυξη μιας εικόνας απ’ το τοπικό ή ενδοχωρικό επίπεδο να προεκτείνεται ολοκάθαρα στο παγκόσμιο επίπεδο στοιχείο ωρίμνασης του ποιητή που υπερβαίνει απ’ τον ελληνικό χώρο στον παγκόσμιο.
Αλλά όσο παγκόσμιο είναι το έργο του Σεφέρη άλλο τόσο είναι καθαρά ελληνικό κι η λατρεία του για κάθε τι ελληνικό είναι αναμφισβήτητη, χαρακτηριστικό στοιχείο για όλους όσους έχουν φύγει, ας θυμηθούμε ότι έζησε ένα μεγάλο μέρος της ζωής του μακριά απ’ την πατρίδα και σχεδόν όλη του τη ζωή μακριά απ’ τον αγαπημενο χώρο των παιδικών του χρόνων τη Σμύρνη. Επίσης είναι γνωστό ότι όλοι όσοι έχουν φύγει απ’ την πατρίδα κουβαλούν πάντα βαθειά στην καρδιά τους τον ελληνικό χώρο, τη γαλανή θάλασσα, τις υπέροχες ακρογιαλιές, τα γραφικά νησάκια, τον απλοϊκό άνθρωπο που πάντα σηκώνει στους ώμους του το βαρύ φορτίο του ένδοξου παρελθόντος και προσπαθεί μερικές φορές ανέλπιδα να συνδυάσει το υπέροχο αρχαίο με το απαισιόδοξο σημερινό στοιχείο που βουτηγμένο στο μοντέρνο τρόπο ζωής του καταναλωτισμού και την απόκτηση υλικών αγαθών παραβλέπει τον πλούτο που του έχουν εμπιστευθεί οι Μοίρες και μετατρέπεται σε μια έννοια παράλογη και άγευστη.
Manolis

*O Μανώλης Αλυγιζάκης, είναι Ελληνο-Καναδός ποιητής, μεταφραστής και συγγραφέας.

http://www.cantfus.blogspot.com

 

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΙΑΝΤΙΝΗΣ/DIMITRIS LIANTINIS

10255262_707962025913052_1628846779_n

Βιογραφία/Biography

Ο συγγραφέας παιδαγωγός φιλόσοφος και ποιητής Δημήτρης Λιαντίνης, αναπληρωτής καθηγητής της Φιλοσοφίας της αγωγής και της Διδακτικής των Ελληνικών μαθημάτων στο Πανεπιστήμιο Αθηνών μέχρι το 1998, γεννήθηκε το 1942 στην Κοινότητα Πολοβίτσας του Νομού Λακωνίας.
Τελείωσε το εξατάξιο Γυμνάσιο της Σπάρτης το 1960. Σπούδασε στο Τμήμα Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, από την οποία έλαβε το πτυχίο του το 1966. Από το 1968 μέχρι το 1970 υπηρέτησε ως φιλόλογος στη Μέση Εκπαίδευση. Από το 1970 μέχρι το 1972 σπούδασε στο Πανεπιστήμιο του Μονάχου. Από το 1973 μέχρι το 1975 υπηρέτησε εκ νέου στη Μέση Εκπαίδευση. Το 1975 διορίστηκε βοηθός στο Εργαστήριο Παιδαγωγικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. Το 1977 έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα με εισηγητή τον Καθηγητή της Φιλοσοφίας Ευάγγελο Μουτσόπουλο από τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών με βαθμό «άριστα» και θέμα «Η παρουσία του ελληνικού πνεύματος στις ελεγείες του Duino του Ράινερ Μαρία Ρίλκε».
Δίδαξε Φιλοσοφία της αγωγής, Παιδαγωγική και Διδακτική στο Τμήμα Φιλοσοφίας – Παιδαγωγικής – Ψυχολογίας και Παιδαγωγικά στο Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Εκτός του Πανεπιστημίου στην Ελλάδα δίδαξε στο Μαράσλειο Διδασκαλείο στη Μετεκπαίδευση των δασκάλων, στα ΠΕΚ Κηφισιάς, Περιστερίου και Πειραιά και στη Σχολή της Αστυνομίας. Έχει δώσει διαλέξεις στη Ναυτική Σχολή Πολέμου και στη στρατιωτική Σχολή Υγειονομικού.
Έγραψε βιβλία φιλοσοφικού συλλογισμού με ιδιαίτερη προσωπική χαρακτηριστική ποιητική γραφή, αλλά ακριβολόγο πνεύμα.
Το 1972 γνώρισε στο Μόναχο και το 1973 παντρεύτηκε τη Νικολίτσα Γεωργοπούλου, Καθηγήτρια της Εισαγωγής στη Φιλοσοφία και Ιστορίας της Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Αθηνών. Την 1.6.1998 ο Λιαντίνης εξαφανίστηκε από την οικογένειά του και το πανεπιστημιακό του περιβάλλον.
ΒΙΒΛΙΑ
ΕΞΥΠΝΟΝ ΕΝΥΠΝΙΟΝ. ΟΙ ΕΛΕΓΕΙΕΣ ΤΟΥ DUINO ΤΟΥ RILKE, ΑΘHΝΑ 1977
ΧΑΣΜΑ ΣΕΙΣΜΟΥ. Ο ΦΙΛΟΣΟΦΙΚΟΣ ΣΟΛΩΜΟΣ, Αθήνα 1978 (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών)
FR. NIETZSCHE. ΙΔΕ Ο ΑΝΘΡΩΠΟΣ, Προλόγισμα – Μετάφραση Δ. Λιαντίνη, Αθήνα 1979
ΗΟΜΟ EDUCANDUS, ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ, Αθήνα 1984
Ο ΝΗΦΟΜΑΝΗΣ, Η ΠΟΙΗΤΙΚΗ ΤΟΥ ΣΕΦΕΡΗ, Αθήνα 1986
ΠΟΛΥΧΡΟΝΙΟ, ΣΤΟΑ ΚΑΙ ΡΩΜΗ, Αθήνα 1987
ΤΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ, Αθήνα 1994
ΓΚΕΜΜΑ, Αθήνα 1997
ΩΡΕΣ ΤΩΝ ΑΣΤΡΩΝ. ΠΟΙΗΜΑΤΑ, Αθήνα 2006

ENGLISH
The author, educator, philosopher and poet Dimitris Liantinis, associate professor of Philosophy of education and Didaktik of the teaching of Greek at the University of Athens until 1998, was born in 1942 in the village of Polovitsa of the prefecture of Lakonia.
He finished the High School of Sparta in 1960. He studied at the Department of Philology of the Faculty of Philosophy of the University of Athens, graduating in 1966. Between 1968 and 1970 he taught philology in Secondary High School Education. Between 1970 and 1972 he studied at the University of Munich. Between 1973 and 1975 he taught again in High School Education. In 1975 he was appointed as assistant in the Laboratory of Pedagogy of the University of Athens. In 1977 he received his PhD from the University of Athens, under Professor of Philosophy Evangelos Moutsopoulos of the Faculty of Philosophy, with distinction, the subject of his thesis being “The presence of Greek essence in the elegies of Duino by Rainer Maria Rilke.
Outside of the University of Athens he also taught in Greece at the Maraslios Academy in Postgraduate Teacher training, at the PEK of Kifisia, Peristeri and Piraeas, and at the School of Police. He has given lectures at the Naval School of War and at the Military School of Health.
He authored books of philosophical reflection with a particular personal and characteristic poetic style, but with a succinct flavour.
In 1972 in Munich he met Nikolitsa Georgopoulou, Professor of Introduction to Philosophy and History of Philosophy at the University of Athens, whom he married in 1973.
On the 1st of June 1998, Liantinis disappeared from his family and his university environment.
HIS BOOKS
1. Awakened Dream. (Rainer Maria Rilke’s Elegies of Duino. Philosophical Interpretation).
2. Chasm of an Earthquake. (The Poetry of Greek National Poet Dionysios Solomos. Philosophical Interpretation).
3. Friedrich Nietzsche. Ecce Homo. (Introduction and Greek Translation).
4. Manic Sobriety. (The Poetry of Georgios Seferis. Philosophical Interpretation).
5. Homo educandus. (Philosophy of Education).
6. Stoa and Rome. (The Influence of stoic Philosophy in Rome’s politics).
7. Ellinika. (The Didactic of Greek Language and Literature).
8. Gemma. (Philosophical Approach of existential Problems of Man).
9. Times of Stars. (Poems).
GERMAN
Der Schriftsteller Pädagoge, Philosoph und Dichter Dimitris Liantinis, Professor für Erziehungsphilosophie und Didaktik der griechischen Fächer in der Universität Athen bis 1998, wurde 1942 in der Gemeinde Polovitsa in Lakonia Griechenland geboren.
Er bekam sein Abitur 1960 vom Lyzeum in Sparta. Er studierte griechische Philologie in der Philosophischen Fakultät der Universität Athen. Er bekam sein Diplom 1966. Von 1968 bis 1970 arbeitete er als Gymnasiallehrer. Von 1970 bis 1972 studierte er in der Universität München. Von 1973 bis 1975 ging er wieder in den Schuldienst. Im Jahre 1975 bekam er eine Assistentenstelle im Pädagogischen Institut der Universität Athen. Im Jahre 1977 promovierte er mit summa cum laude im Fach Philosophie in der Philosophischen Fakultät der Universität Athen. (Thema der Dissertation: Die Gegenwart des griechischen Geistes in den Duineser Elegien von Rainer Maria Rilke).
In Griechenland hat er in verschiedenen Höheren Schulen gelesen.
In seinem didaktischen und schriftlichen Werk befasst er sich mit der Philosophie der Dichtung, der Philosophischen Anthropologie und der Philosophie der Erziehung. Selbst Dichter und ausgezeichneter Kenner der griechischen Sprache in ihrer langen Geschichte schrieb er philosophische Bücher und Gedichte. Seine persönliche Schrift ist stilistisch erkennbar. Seine Bücher sind bestseller geworden.
Im Jahre 1972 hat er in München Nikolitsa Georgopoulou, Professorin für Einführung in die Philosophie und Geschichte der Philosophie an der Universität Athen, kennengelernt und hat sie 1973 geheiratet.
Im Juni 1998 verschwand er unbekannterweise.
Seine Bücher
1. Der Wachtraum (Die Duineser Elegien von Rainer Maria Rilke).
2. Erdbebensspalte. (Philosophische Interpretation der Dichtung vom griechischen Nationaldichter Dionysios Solomos).
3. Friedrich Nitzsche: Ecce Homo (Einführung und Übersetzung).
4.Manisch für Nüchternheit. (Die Dichtung vom Nobelpreisträger Giorgos Seferis in philosophischer Ansicht).
5. Homo educandus. (Philosophie der Erziehung).
6. Stoa und Roma.( Der Einfluss der stoischen Philosophie auf die Politik Romas).
7. Ellinika. (Die Didaktik der griechischen Sprache und Literatur).
8. Gemma.( Ein Buch mit verschieden existenziellen Themen des Menschen).
9. Die Stunden der Sterne (Gedichte)

Βραβείο και Αναγνώρηση/Award and recognition

George Seferis_cover

The International Academy for the Arts is pleased to announce that Manolis Aligizakis’ translation book “George Seferis-Collected Poems”, Libros Libertad – 2012, has been awarded the 1st International Poetry Prize.

The Academy has also awarded Manolis Aligizakis with an honorary “Masters in Literature.”

Η International Arts Academy ανακοινώνει ότι η μετάφραση του Μανώλη Αλυγιζάκη ποιημάτων του νομπελίστα μας ποιητή ΓιώργουΣεφέρη, “George Seferis-Collected Poems”, Libros Libertad 2012, απέσπασε το πρώτο διεθνές βραβείο ποίησης.

Επίσης η International Arts Academy απονέμει στο Μανώλη Αλυγιζάκη το τιμητικό βραβείο “Master of the Arts in Literature.”

www.artsociety.gr/artacademy